Madde 104 — III - İnhisar
(1) Yazılı olarak aksi kararlaştırılmadıkça, müvekkil, aynı zamanda ve aynı yer veya bölge içinde aynı ticaret dalı ile ilgili olarak birden fazla acente atayamayacağı gibi, acente de aynı yer veya bölgede, birbirleriyle rekabette bulunan birden çok ticari işletme hesabına acentelik yapamaz.
Madde gerekçesi
Dikkat: Bu gerekçe kanun tasarısına yazılmıştır. Maddenin yürürlükteki metni o günden bu yana değişmiştir (i̇çeri̇k deği̇şi̇kli̇ği̇). Gerekçe, güncel metnin değil tasarı metninin açıklamasıdır.
6762 sayılı Kanunun 118 inci maddesinden alınan bu hükümde yeni kavram adları kullanılmıştır: Tek acente ve tek müvekkile özgüleme gibi. 6762 sayılı Kanunda yan başlıkta kullanılan “İnhisar” kavramı, söz konusu hukukî konuma uymayan, yanlış bir kavramdı. Çünkü, “inhisar” (tekel) kelimesi “monopol” karşılığı olup hakim durumu anlatır. RKK’da olduğu gibi. Oysa burada, “münhasır”lık konumu (exclusivity) vardır. Bu da başkasıyla paylaşılmayan, tek başına yetkili anlamına gelmektedir. Bu sebeple “tek başına yetkili olma ve tek müvekkile özgülenme” ibaresinin uygun olduğu düşünülmüştür. Mevcut hüküm aracılığa özgülenmiş izlenimini verdiği için “acentelik yapmama” denilmiştir.
Kaynak: TBMM S. Sayısı: 96 (Dönem 23) - Türk Ticaret Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu
Eski TTK (6762) karşılığı
m.118 kismen
Aksi yazılı olarak kararlaştırılmış olmadıkça, müvekkil, aynı zamanda ve aynı yer veya bölge içinde aynı ticaret dalı için birden fazla acente tayin edemiyeceği gibi; acente dahi aynı yer veya bölge içinde, birbirleriyle rekabette bulunan mütaaddit ticari işletmeler hesabına aracılık yapamaz.
Kaynak: 6102 ↔ 6762 karşılaştırma cetveli. Eşleşmeler cetvelden derlenmiştir; en güvenilir eşleşme başta gösterilir.
İlişkili kararlar
Bu maddeye bağlı onaylı karar henüz yok. Yeni kayıtlar aylık bültenle duyurulacak → bülten.
Güncel gelişmeler
Bu maddeye bağlı onaylı gelişme henüz yok. Resmî Gazete haftada bir taranır; onaylanan kayıtlar burada görünür.
Kendinizi test edin
TTK m.104'e göre, yazılı olarak aksi kararlaştırılmadıkça müvekkil bakımından inhisar (tekel) kuralının içeriği aşağıdakilerden hangisidir?
- Müvekkil; aynı zamanda, aynı yer veya bölgede ve aynı ticaret dalında birden fazla acente atayamaz.
- Müvekkil hiçbir koşulda ikinci bir acente atayamaz.
- Müvekkil ancak mevcut acentenin yazılı izniyle ikinci acente atayabilir.
- Müvekkil, farklı ticaret dallarında dahi olsa birden fazla acente atayamaz.
- Müvekkil yalnızca yabancı bir acenteyi ikinci kez atayamaz.
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: A
TTK m.104, müvekkil yönünden inhisarı üç koşulun birlikte gerçekleşmesine bağlar: aynı zamanda, aynı yer veya bölge ve aynı ticaret dalı. Bu koşulların hepsi bir aradaysa müvekkil ikinci bir acente atayamaz. Kuralın amacı, acentenin bölgesinde emek ve müşteri ağı kurarken elde edeceği menfaati korumak ve aynı pazarda iç rekabetle değerinin düşürülmesini önlemektir.
Kaynak: https://6102ttk.com/ttk/madde-104 — erişim: 20.07.2026