Madde 1192 — 2. Sorumsuzluk şartı
(1) 1191 inci maddenin birinci fıkrası hükmüne halel gelmemek kaydıyla, bir navlun sözleşmesinde, sözleşmenin konusunu oluşturan bir taşımanın belirli bir kısmının taşıyandan başka bir kişi tarafından gerçekleştirileceğinin öngörülmüş olması durumunda, sözleşmeye, taşımanın ilgili bölümünde taşınan eşya fiilî taşıyanın hâkimiyetinde iken meydana gelecek zıya, hasar veya teslimdeki gecikmeden taşıyanın sorumlu olmayacağına ilişkin şart konabilir; şu kadar ki, sorumluluğu sınırlayan veya ortadan kaldıran bu tür anlaşmalar, yetkili Türk mahkemesinde fiilî taşıyan aleyhine dava açılamadığı hâllerde geçersizdir. Zıyaın, hasarın ve teslimdeki gecikmenin eşya fiilî taşıyanın hâkimiyetinde iken meydana geldiğini ispat yükü, taşıyana aittir.
(2) Sorumluluğu sınırlayan veya ortadan kaldıran bir şartın geçerliği, fiilî taşıyanın adı, unvanı ve işyeri adresinin navlun sözleşmesinden anlaşılmasına bağlıdır. Navlun sözleşmesinin yapılması sırasında taşımayı gerçekleştirecek fiilî taşıyan belirlenmemişse, taşıyan, belirlendiği anda ve en geç eşyanın fiilî taşıyana teslimini takiben derhâl gönderilene fiilî taşıyanın adını, unvanını ve işyeri adresini bildirir. Bu bildirim yapılmadığı takdirde, taşıyanın sorumluluğu devam eder.
(3) Fiilî taşıyan, eşyanın hâkimi olduğu sırada ortaya çıkan zıyadan, hasardan veya teslimdeki gecikmeden 1191 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca sorumludur.
Madde gerekçesi
Dikkat: Bu gerekçe kanun tasarısına yazılmıştır. Maddenin yürürlükteki metni o günden bu yana değişmiştir (i̇çeri̇k deği̇şi̇kli̇ği̇). Gerekçe, güncel metnin değil tasarı metninin açıklamasıdır.
Birinci ve üçüncü fıkralar, 1978 tarihli Hamburg Kurallarının 11 inci maddesinden alınmıştır. İkinci fıkra, yükle ilgilinin maruz kaldığı zarar dolayısıyla kendisinden tazminat talep edebileceği kişiyi belirleyebilmesine katkıda bulunabilmek ve 1978 tarihli Hamburg Kurallarını tamamlayabilmek için getirilmiş yeni bir hükümdür.
Kaynak: TBMM S. Sayısı: 96 (Dönem 23) - Türk Ticaret Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu
Eski TTK (6762) karşılığı
m.None yeni hukum — Taşıyanın sorumluluğu ve hakları
Kaynak: 6102 ↔ 6762 karşılaştırma cetveli. Eşleşmeler cetvelden derlenmiştir; en güvenilir eşleşme başta gösterilir.
İlişkili kararlar
Bu maddeye bağlı onaylı karar henüz yok. Yeni kayıtlar aylık bültenle duyurulacak → bülten.
Güncel gelişmeler
Bu maddeye bağlı onaylı gelişme henüz yok. Resmî Gazete haftada bir taranır; onaylanan kayıtlar burada görünür.
Kendinizi test edin
Navlun sözleşmesine, taşımanın belirli bir kısmını gerçekleştirecek fiilî taşıyanın hâkimiyetindeyken doğan zarardan taşıyanın sorumlu olmayacağına ilişkin bir şart konması bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Böyle bir şart hiçbir hâlde konulamaz; konulsa dahi kesin olarak geçersiz sayılır
- Böyle bir şart her hâlde geçerlidir; herhangi bir koşula veya ispat külfetine bağlı değildir
- Şart konabilir; ancak Türk mahkemesinde fiilî taşıyan aleyhine dava açılamayan hâllerde geçersizdir ve ispat yükü taşıyandadır
- Şart konabilir; zararın fiilî taşıyanın hâkimiyetinde doğduğunu ispat yükü ise zarar görene aittir
- Böyle bir şart yalnızca gönderilenin açık ve yazılı onayı alınmışsa geçerli olur
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: C
TTK m.1192/1 uyarınca sözleşmede taşımanın belirli bir kısmının başkasınca gerçekleştirileceği öngörülmüşse, eşya fiilî taşıyanın hâkimiyetinde iken doğan zıya, hasar veya gecikmeden taşıyanın sorumlu olmayacağına ilişkin şart konabilir. Ancak bu tür anlaşmalar, yetkili Türk mahkemesinde fiilî taşıyan aleyhine dava açılamayan hâllerde geçersizdir; zararın fiilî taşıyanın hâkimiyetinde meydana geldiğini ispat yükü taşıyana aittir.
Kaynak: https://6102ttk.com/ttk/madde-1192 — erişim: 20.07.2026