Madde 1240 — d) Navlunu ispat
(1) 1229 uncu maddenin birinci fıkrasının (l) bendi uyarınca navlunun gönderilen tarafından ödeneceğine veya yükleme limanında gerçekleşip gönderilen tarafından ödenecek olan sürastarya parasına ilişkin bir kaydı içermeyen konişmento, gönderilenin navlun veya sürastarya parası ödemekle yükümlü olmadığına karine oluşturur. Bu karinenin aksi, navlun veya sürastarya parası hakkında böyle bir kayıt içermeyen konişmentoyu, gönderilen de dâhil olmak üzere, devralan üçüncü kişiye karşı ispatlanamaz.
(2) Navlun eşyanın ölçüsüne, sayısına veya tartısına göre kararlaştırılmış ve bunlar da konişmentoda gösterilmiş olursa, konişmentoda aksine bir şart olmadıkça, navlun buna göre belirlenir. 1239 uncu maddenin birinci fıkrası uyarınca yazılan şerh konişmentoda aksine bir şart sayılmaz.
(3) Navlun için taşıma sözleşmesine yollama yapılırsa, bu yollamanın kapsamına boşaltma süresi, sürastarya süresi ve sürastarya parası hakkındaki hükümler girmez.
Madde gerekçesi
Dikkat: Bu gerekçe kanun tasarısına yazılmıştır. Maddenin yürürlükteki metni o günden bu yana değişmiştir (i̇çeri̇k deği̇şi̇kli̇ği̇). Gerekçe, güncel metnin değil tasarı metninin açıklamasıdır.
Maddenin birinci fıkrası, navlunun ve sürastarya parasının gönderilen tarafından ödeneceğine dair bir kayıt içermeyen konişmentonun, gönderilenin navlun veya sürastarya parası ödemekle yükümlü olmadığı hakkında karine teşkil edeceğini düzenleyen 1978 tarihli Hamburg Kurallarının 16 ncı maddesinin dördüncü fıkrasından; ikinci ve üçüncü fıkraları ise, 6762 sayılı Kanunun 1111 inci maddesinden dili güncelleştirilerek alınmıştır.
Kaynak: TBMM S. Sayısı: 96 (Dönem 23) - Türk Ticaret Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu
Eski TTK (6762) karşılığı
m.1111 kismen — Denizde taşıma senetleri ↔ Konişmento
Navlun; malların miktarına (Ölçü, sayı veya tartısına) göre kararlaştırılmış ve miktar da konişmentoda gösterilmiş olursa, konişmentoda hilafına bir şart olmadıkça, navlun buna göre tayin olunur. 1100 üncü maddenin son fıkrasında yazılan şerh konişmentoda aksine bir şart sayılmaz. Navlun için taşıma mukavelesine atıf yapılırsa bu atfın şümulüne boşaltma müddeti, sürastarya müddeti ve sürastarya ücreti hakkındaki hükümler dahil sayılmaz.
Kaynak: 6102 ↔ 6762 karşılaştırma cetveli. Eşleşmeler cetvelden derlenmiştir; en güvenilir eşleşme başta gösterilir.
İlişkili kararlar
Bu maddeye bağlı onaylı karar henüz yok. Yeni kayıtlar aylık bültenle duyurulacak → bülten.
Güncel gelişmeler
Bu maddeye bağlı onaylı gelişme henüz yok. Resmî Gazete haftada bir taranır; onaylanan kayıtlar burada görünür.
Kendinizi test edin
Navlunun gönderilen tarafından ödeneceğine ilişkin bir kayıt içermeyen konişmento, ödeme yükümlülüğü bakımından aşağıdakilerden hangisi sonucunu doğurur?
- Konişmentoda böyle bir kayıt bulunmasa da gönderilen, eşyayı teslim aldığı anda navlundan her hâlde şahsen sorumlu olur.
- Gönderilenin navlun veya sürastarya parası ödemekle yükümlü olmadığına karine oluşturur; bu karinenin aksi, böyle bir kayıt içermeyen konişmentoyu devralan üçüncü kişiye karşı ispatlanamaz.
- Gönderilenin ödeme yükümlülüğü bulunmadığına karine oluşturur; ancak taşıyan bu karinenin aksini, konişmentoyu devralan üçüncü kişiye karşı da her zaman ispatlayabilir.
- Gönderilen navlunun yarısından, taşıtan ise diğer yarısından sorumlu olur; sürastarya parası bu paylaşımın dışında kalır.
- Kayıt bulunmadıkça konişmento geçersiz olur; taşıyan alacaklarını yalnızca navlun sözleşmesine dayanarak taşıtandan isteyebilir.
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: B
TTK m.1240/1 uyarınca, m.1229/1-(l) bendi kapsamında navlunun veya yükleme limanında gerçekleşip gönderilence ödenecek sürastarya parasının gönderilence ödeneceğine ilişkin bir kayıt içermeyen konişmento, gönderilenin bunları ödemekle yükümlü olmadığına karine oluşturur; bu karinenin aksi, böyle bir kayıt içermeyen konişmentoyu (gönderilen dâhil) devralan üçüncü kişiye karşı ispatlanamaz. Dikkat: m.1239/3'ten farklı olarak bu hükümde 'iyiniyetle devralma' aranmaz; kaydın yokluğu tek başına yeterlidir. A, karineyi tersine çevirir. C, üçüncü kişiye karşı öngörülen ispat yasağını kaldırır. D, kanunda bulunmayan bir paylaştırma sonucu uydurur. E, kaydın yokluğunu konişmentonun geçersizliğine bağlar; oysa sonuç geçersizlik değil, ödeme yükümlülüğü aleyhine karinedir.
Kaynak: https://6102ttk.com/ttk/madde-1240 — erişim: 20.07.2026