Madde 1287 — B) Kusursuz çatma
(1) Çatma, umulmayan bir hâl veya mücbir sebep yüzünden meydana gelmiş veya neden ileri geldiği anlaşılamamışsa, çarpışan gemilerin veya gemilerde bulunan insanların yahut eşyanın çatma yüzünden uğradıkları zarara, o zarara uğrayan kişi katlanır.
(2) Birinci fıkrada sayılan hâller gemilerin hepsi veya onlardan biri, kaza anında demirdeyken meydana gelirse birinci fıkra hükmü uygulanır.
Madde gerekçesi
Maddenin birinci fıkrası, 1910 Sözleşmesinin 2 nci maddesinin birinci fıkrasından alınmıştır. Bu hüküm daha önce, Alm. TK.’nın 734 üncü paragrafından iktibas edilen 6762 sayılı Kanunun 1216 ncı maddesinde yer almıştı. Hüküm korunmuştur, ancak anlatımı 1910 Sözleşmesiyle tam uyumlu hale getirilmiştir.
1910 Sözleşmesindeki hükmünün ikinci fıkrası Alm. TK.’ya alınmadığı için 6762 sayılı Kanuna da girmemişti. Ancak, Sözleşme ile millî hukuk arasında bu açıdan bir fark yaratmayı gerektiren herhangi bir sebep olmadığından, 1910 Sözleşmesi ile millî düzenleme arasında tam bir uyum sağlamak üzere, 1910 Sözleşmesinin 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan kural, Tasarıya 1287 nci maddenin ikinci fıkrası olarak eklenmiştir. Sözleşmenin İngilizce tercümelerinde, ikinci fıkrada geçen “demirde bulunmuş olması” ibaresinden sonra parantez içinde bir de “veya başka bir şekilde sabitlenmiş olması” eklemesiyle karşılaşılmaktadır. Hüküm, şüphesiz ki, böyle hallerde de uygulanacaktır; ancak Sözleşmenin Fransızca asıl metninde bu ibare yoktur. Bu sebeple, Tasarıya da böyle bir ek yapılmasına gerek görülmemiştir.
Kaynak: TBMM S. Sayısı: 96 (Dönem 23) - Türk Ticaret Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu
Eski TTK (6762) karşılığı
m.1216 kismen — Çatma
Çatma umulmıyan bir hal veya mücbir kuvvet yüzünden vukua gelmiş veya neden ileri geldiği anlaşılamamışsa çarpışan gemilerin yahut gemilerde bulunan can ve malların çatma yüzünden uğradıkları zarar için tazminat istenemez.
Kaynak: 6102 ↔ 6762 karşılaştırma cetveli. Eşleşmeler cetvelden derlenmiştir; en güvenilir eşleşme başta gösterilir.
İlişkili kararlar
Bu maddeye bağlı onaylı karar henüz yok. Yeni kayıtlar aylık bültenle duyurulacak → bülten.
Güncel gelişmeler
Bu maddeye bağlı onaylı gelişme henüz yok. Resmî Gazete haftada bir taranır; onaylanan kayıtlar burada görünür.
Kendinizi test edin
Çatma; umulmayan bir hâl, mücbir sebep yüzünden meydana gelmiş ya da nedeni anlaşılamamışsa, zarar bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Çatma yüzünden uğranılan zarara, o zarara uğrayan kişi katlanır; gemiler kaza anında demirdeyken de aynı kural uygulanır.
- Zararı, çarpışan gemilerden tonaj itibarıyla daha büyük olanının donatanı tazmin eder; küçük gemi donatanı sorumlu tutulmaz.
- Nedeni anlaşılamayan çatmada zarar, çarpışan gemilerin donatanları arasında her hâlde eşit olarak paylaştırılır.
- Mücbir sebep hâlinde dahi kusuru bulunmayan donatan, karşı tarafın uğradığı zararı tazmin etmekle yükümlüdür.
- Gemiler demirdeyken meydana gelen çatmada zarar, demirli geminin donatanına yüklenir; bu hâlde farklı bir kural uygulanır.
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: A
TTK m.1287/1 uyarınca çatma, umulmayan bir hâl veya mücbir sebep yüzünden meydana gelmiş veya neden ileri geldiği anlaşılamamışsa, çarpışan gemilerin veya gemilerde bulunan insanların yahut eşyanın çatma yüzünden uğradıkları zarara, o zarara uğrayan kişi katlanır. Fıkra 2 uyarınca bu hâller gemilerin hepsi veya onlardan biri kaza anında demirdeyken meydana gelirse de birinci fıkra hükmü uygulanır; demirde olmak farklı bir rejim yaratmaz. Kuralın esası şudur: kusur yoksa tazmin yükümlülüğü de yoktur, zarar bulunduğu yerde kalır. B ve E, kanunda bulunmayan ölçütler (tonaj, demirde olma) uydurur. C, m.1289'daki müşterek kusur hâline özgü eşit paylaşımı bu kusursuz hâle taşır. D, kusursuzluğa rağmen tazmin yükü getirerek kuralı tersine çevirir.
Kaynak: https://6102ttk.com/ttk/madde-1287 — erişim: 20.07.2026