Madde 1292 — D) Dava öncesi delil tespiti
(1) Dava öncesi yaptırılacak delil tespitlerinde, çatmanın meydana geldiği yerde deniz ticareti işlerine bakmakla görevli asliye ticaret mahkemesi, bulunmadığı takdirde asliye ticaret mahkemesi, o da yoksa ticaret davalarına bakmakla görevli asliye hukuk mahkemesi yetkilidir.
(2) Çatmaya karışan her geminin kaptanı veya onun temsilcisine tespit yapılacağı bildirilir.
(3) Tespit raporunda, çatmaya karışan gemilerin kusur oranları belirtilmez.
Madde gerekçesi
Dikkat: Bu gerekçe kanun tasarısına yazılmıştır. Maddenin yürürlükteki metni o günden bu yana değişmiştir (i̇çeri̇k deği̇şi̇kli̇ği̇). Gerekçe, güncel metnin değil tasarı metninin açıklamasıdır.
Uygulamada, bir çatma meydana geldiğinde, dava açılmadan önceki delil tespitlerinin çatma ile hiç ilgisi olmayan mahkemelerden yaptırıldığı görülmektedir. Maddenin birinci fıkrası, bu isabetsiz uygulamayı önlemek üzere, Tasarının 5 inci maddesinin ikinci fıkrasında kabul edilen kural doğrultusunda düzenlenmiştir.
Bazı hallerde, tarafların aynı mahkemenin farklı dairelerine aynı zamanda müracaat etmekte, hatta gemilerde keşif yapmak üzere adliyeden aynı saatte yola çıkmakta olmalarına rağmen, tespit işlemlerinin “işin müstaceliyetine binaen” karşı tarafa tebligat yaptırılmadan, onun gıyabında yürütüldüğü gözlenmektedir. Bu uygulamanın da önüne geçmek için ikinci fıkra sevk edilmiştir.
Uygulamada karşılaşılan sıkıntılardan birinin sebebi de, çatma nedeniyle zarar gören ilgililerin delil tespiti yaptırırken, bilirkişilerden kusur tayinini talep etmeleridir. Maddi vakıaların henüz tespit edilmediği, bütün delillerin toplanıp tartışılmadığı bir aşamada, üstelik diğer tarafın gıyabında yapılan bir adli işlemde, bilirkişilerin, kusur paylaştırma konusunda görüş bildirmeleri doğru değildir. Ayrıca bu tespit raporları, çoğunlukla, talep edenin beklentileri doğrultusunda kaleme alındığı için, çok sayıda birbiriyle çelişen rapor düzenlenmekte ve bu durum yargılamada tereddütlere ve yanılgıya düşülmesine yol açmaktadır. Bu isabetsiz uygulamaya son vermek için ise maddenin üçüncü fıkrası kaleme alınmıştır.
Kaynak: TBMM S. Sayısı: 96 (Dönem 23) - Türk Ticaret Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu
Eski TTK (6762) karşılığı
m.None yeni hukum — Çatma
Kaynak: 6102 ↔ 6762 karşılaştırma cetveli. Eşleşmeler cetvelden derlenmiştir; en güvenilir eşleşme başta gösterilir.
İlişkili kararlar
Bu maddeye bağlı onaylı karar henüz yok. Yeni kayıtlar aylık bültenle duyurulacak → bülten.
Güncel gelişmeler
Bu maddeye bağlı onaylı gelişme henüz yok. Resmî Gazete haftada bir taranır; onaylanan kayıtlar burada görünür.
Kendinizi test edin
Çatmada dava öncesi yaptırılacak delil tespiti bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Delil tespitinde münhasıran davalı donatanın yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir; çatma yeri mahkemesi yetkili değildir.
- Çatmanın meydana geldiği yerde deniz ticareti işlerine bakan asliye ticaret mahkemesi yetkilidir; kaptanlara bildirim yapılır ve raporda kusur oranı belirtilmez.
- Yetkili mahkeme çatmanın meydana geldiği yer mahkemesidir; tespit raporunda çatmaya karışan gemilerin kusur oranları da belirtilir.
- Delil tespiti, çatmaya karışan diğer geminin kaptanına veya temsilcisine herhangi bir bildirim yapılmaksızın yürütülür.
- Delil tespitinde yalnızca sulh hukuk mahkemesi yetkilidir; asliye ticaret mahkemesinin bu konuda görevi bulunmaz.
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: B
TTK m.1292/1 uyarınca dava öncesi yaptırılacak delil tespitlerinde, çatmanın meydana geldiği yerde deniz ticareti işlerine bakmakla görevli asliye ticaret mahkemesi; bulunmadığı takdirde asliye ticaret mahkemesi; o da yoksa ticaret davalarına bakmakla görevli asliye hukuk mahkemesi yetkilidir. Fıkra 2 uyarınca çatmaya karışan her geminin kaptanına veya onun temsilcisine tespit yapılacağı bildirilir. Fıkra 3 uyarınca tespit raporunda, çatmaya karışan gemilerin kusur oranları BELİRTİLMEZ; kusurun saptanması hâkimin işidir ve m.1294 uyarınca bu saptamada hiçbir karine dikkate alınmaz. A ve E, yetkili mahkemeyi yanlış belirler. C, yetkiyi doğru verir ama f.3'ü tersine çevirerek raporda kusur oranı bulunacağını söyler — en yakın yanlış seçenek budur. D, kaptana bildirim yükümünü yok sayar.
Kaynak: https://6102ttk.com/ttk/madde-1292 — erişim: 20.07.2026