Madde 1415 — c) Kısmi fesih ve cayma
(1) Sigortacının sigorta sözleşmesini, bazı hükümlerine ilişkin olarak feshetmesi veya ondan cayması haklı sebeplere dayanıyorsa ve sigortacının sözleşmeyi geri kalan hükümlerle, aynı şartlarla yapmayacağı durumdan anlaşılıyorsa, sigortacı sözleşmenin tamamını feshedebilir veya ondan cayabilir.
(2) Sigortacı, sözleşmeyi kısmen feshetmiş veya ondan caymışsa, sigorta ettiren sözleşmenin tamamını feshedebilir veya ondan cayabilir.
Madde gerekçesi
Dikkat: Bu gerekçe kanun tasarısına yazılmıştır. Maddenin yürürlükteki metni o günden bu yana değişmiştir (i̇çeri̇k deği̇şi̇kli̇ği̇). Gerekçe, güncel metnin değil tasarı metninin açıklamasıdır.
Tasarının bu maddesi ile Borçlar Kanununun 20 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan kısmî butlan müessesindeki mantık sigorta sözleşmelerinde kısmi fesih ve cayma halleri için de kabul edilmiştir. Buna göre sigortacının kısmen sözleşmeden caymasını veya sözleşmeyi feshetmesi haklı gösterecek şartların varlığı halinde sigortacının sözleşmeye bu şekilde devam etmeyeceğinin anlaşılması halinde sigortacı sözleşmeden tamamen cayabileceği gibi veya sözleşmeyi de feshedebilecektir. Örneğin hem yaşama hem de ölüm ihtimaline karşı yapılan sigortada, birbirine zıt iki riziko teminat altına alındığından risklerden biri için ağırlaştırıcı bir durum diğeri için hafifletici niteliktedir. Bu durumda sigortacı isterse sözleşmeyi ağırlaşan kısım için kısmi olarak sona erdirebileceği gibi, sözleşmeyi tamamıyla da sona erdirebilir. Zira, sigortacı iki riski birlikte sigortaladığı düşüncesi ile tüm hesaplamalarını yapmış ya da sözleşmede ağırlık kazanan kısım sona erdirilen kısımsa kalan kısımla sözleşmeye devam edilmesi cazibesini yitirmiş olabilir. Ancak, sigortacı için korunan menfaat sigorta ettiren için söz konusudur. Bu nedenle, sigortacının sözleşmeyi kısmı olarak sona erdirdiği durumlarda da sigorta ettirene sözleşmeyi tamamıyla sona erdirebilme hakkı tanınmıştır.
Kaynak: TBMM S. Sayısı: 96 (Dönem 23) - Türk Ticaret Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu
Eski TTK (6762) karşılığı
m.1287 kismen — Sigorta genel ↔ Umumi + Mal umumi hükümler
Sigorta olunan menfaatin değerinin tamamı önceki mukavele ile temin edilmemişse bu menfaat, geri kalan değerine kadar, bir veya birkaç defa daha sigorta ettirilebilir. Bu takdirde o menfaati sonradan sigorta eden sigortacılar değer bakıyesinden dolayı mukavelelerin tarihleri sırasiyle mesul olurlar. Aynı günde yapılmış olan mukaveleler aynı anda yapılmış sayılır.
Kaynak: 6102 ↔ 6762 karşılaştırma cetveli. Eşleşmeler cetvelden derlenmiştir; en güvenilir eşleşme başta gösterilir.
İlişkili kararlar
Bu maddeye bağlı onaylı karar henüz yok. Yeni kayıtlar aylık bültenle duyurulacak → bülten.
Güncel gelişmeler
Bu maddeye bağlı onaylı gelişme henüz yok. Resmî Gazete haftada bir taranır; onaylanan kayıtlar burada görünür.
Kendinizi test edin
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na göre, sigortacının sigorta sözleşmesini bazı hükümlerine ilişkin olarak feshetmesi veya ondan cayması haklı sebeplere dayanıyorsa, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Sigortacı, geri kalan hükümlerle sözleşmeyi aynı şartlarla yapmayacağı durumdan anlaşılıyorsa, sözleşmenin tamamını feshedebilir veya ondan cayabilir.
- Sigortacı, hangi koşulda olursa olsun sözleşmeyi yalnızca kısmen feshedebilir; tamamına yönelik fesih hakkı bulunmaz.
- Sigortacı, kısmi fesih hakkını ancak rizikonun gerçekleşmesinden sonra ve haklı sebep aranmaksızın kullanabilir.
- Sigortacının kısmi fesih veya cayma hakkı yoktur; sözleşme yalnızca bütün olarak feshedilebilir veya devam eder.
- Sigortacı sözleşmeyi kısmen feshettiğinde, sigorta ettirenin sözleşmenin tamamını feshetme hakkı hiçbir hâlde doğmaz.
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: A
TTK m.1415/1 uyarınca, sigortacının sözleşmeyi bazı hükümlerine ilişkin olarak feshetmesi veya ondan cayması haklı sebeplere dayanıyorsa ve sigortacının sözleşmeyi geri kalan hükümlerle aynı şartlarla yapmayacağı durumdan anlaşılıyorsa, sigortacı sözleşmenin tamamını feshedebilir veya ondan cayabilir. Yani kısmi fesih/cayma sebebi, belirli bir koşulun varlığında bütüne yayılabilir. B şıkkı tamamına yönelik fesih imkânını tümüyle reddetmektedir. C şıkkı haklı sebep şartını kaldırıp hakkı rizikonun gerçekleşmesine bağlamaktadır. D şıkkı kısmi fesih/cayma imkânının varlığını yok saymaktadır. E şıkkı m.1415/2'deki sigorta ettirenin tamamı feshetme hakkını reddetmektedir.
Kaynak: https://6102ttk.com/ttk/madde-1415 — erişim: 20.07.2026