Madde 19 — II - Özel olarak / 1. Ticari iş karinesi
(1) Bir tacirin borçlarının ticari olması asıldır. Ancak, gerçek kişi olan bir tacir, işlemi yaptığı anda bunun ticari işletmesiyle ilgili olmadığını diğer tarafa açıkça bildirdiği veya işin ticari sayılmasına durum elverişli olmadığı takdirde borç adi sayılır.
(2) Taraflardan yalnız biri için ticari iş niteliğinde olan sözleşmeler, Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, diğeri için de ticari iş sayılır.
Madde gerekçesi
Ticarî işletme sisteminin taşıyıcı kolonlarından biri olan ve elli yıllık birikimle anlam kazanmış olan bu madde 6762 sayılı Kanunun 21 inci maddesini karşılamaktadır. Öğretide, sübjektif sistemin bir ifadesi olan bu maddenin 1926 tarihli Kanundan 6762 sayılı Kanuna aynen alınması eleştirilmiş, tacirin esas alınmayıp ticarî işletmenin merkez kabul edilmesi gerektiği belirtilmişse de, eleştirilerin, hükümde ticarî işletmenin esas alındığı gerçeğini gözden kaçırdığı düşünülmüştür. Ayrıca ticarî işletmenin borçlarının ticarî olmadığı hükme bağlansaydı, tacirin ticarî olmayan alanının nasıl belirlenebileceği sorununun çözümü çok güçleşecektir.
Kaynak: TBMM S. Sayısı: 96 (Dönem 23) - Türk Ticaret Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu
Eski TTK (6762) karşılığı
m.21 kismen
Bir tacirin borçlarının ticari olması asıldır.Şu kadar ki;hakiki şahıs olan bir tacir, muameleyi yaptığı anda bunun ticari işletmesiyle ilgili olmadığını diğer tarafa açıkça bildirdiği veya muamele, fiil veya işin ticari sayılmasına halin icabı müsait bulunmadığı takdirde borç adi sayılır. Taraflardan yalnız biri için ticari iş mahiyetinde olan mukaveleler, kanunda aksine hüküm olmadıkça, diğeri için de ticari iş sayılır.
Kaynak: 6102 ↔ 6762 karşılaştırma cetveli. Eşleşmeler cetvelden derlenmiştir; en güvenilir eşleşme başta gösterilir.
İlişkili kararlar
Bu maddeye bağlı onaylı karar henüz yok. Yeni kayıtlar aylık bültenle duyurulacak → bülten.
Güncel gelişmeler
Bu maddeye bağlı onaylı gelişme henüz yok. Resmî Gazete haftada bir taranır; onaylanan kayıtlar burada görünür.
Kendinizi test edin
Tekstil toptancısı olan tacir A, bir arkadaşına kişisel birikiminden faizsiz para ödünç vermiş ve bu işlemin ticari işletmesiyle ilgili olmadığını açıkça belirtmiştir. Bu işlem TTK m.3 ve m.19 kapsamında nasıl nitelendirilir?
- Tacir A'nın yaptığı her borç ilişkisi ticari iştir; bu işlem de ticari sayılır.
- Tacir A, işlemin ticari işletmesiyle ilgili olmadığını açıkça bildirdiğinden borç adi sayılır.
- Faizsiz olduğu için ticari iş niteliği taşımaz; ticari işlerde faiz zorunludur.
- Yazılı sözleşme yapılmadığından ticari iş sayılamaz.
- Alacaklı tacir olmadığından işlem her iki taraf için de adi sayılır.
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: B
TTK m.19 f.1 uyarınca, gerçek kişi tacir işlemi yaptığı anda bunun ticari işletmesiyle ilgili olmadığını diğer tarafa açıkça bildirirse borç adi sayılır. Tacirin her işleminin ticari olduğuna ilişkin karinenin bu açık beyanla çürütülmesi mümkündür.
Kaynak: https://6102ttk.com/ttk/madde-19 — erişim: 20.07.2026