Madde 72 — II - Kalemlere ilişkin ilkeler / 1. Tamlık ve mahsup yasağı
(1) Aksine kanuni hükümler ve Türkiye Muhasebe Standartları saklı kalmak kaydıyla, finansal tabloların, ticari işletmenin tüm varlıklarını, borçlarını, peşin ödenen giderler ile peşin tahsil edilen gelirleri, teknik terimle dönem ayırıcı hesapları, bütün gelir ve giderleri doğru şekilde değerlendirilmiş olarak göstermesi zorunludur. Mülkiyeti saklı tutulması kaydıyla iktisap edilen ve işletmenin kendisinin veya üçüncü kişilerin borçları için rehnolunan ya da başka bir şekilde teminata verilen malvarlığı unsurları, teminat verenin bilançosunda gösterilir. Nakdî tevdilerin söz konusu olduğu hâllerde, bunlar teminat alanın bilançosunda yer alır. Finansal kiralamaya ilişkin hükümler saklıdır.
(2) Aktif kalemler pasif kalemlerle, giderler gelirlerle, taşınmazlara ilişkin haklar, bunlarla ilgili yüklerle mahsup edilemez.
Madde gerekçesi
Dikkat: Bu gerekçe kanun tasarısına yazılmıştır. Maddenin yürürlükteki metni o günden bu yana değişmiştir (i̇çeri̇k deği̇şi̇kli̇ği̇). Gerekçe, güncel metnin değil tasarı metninin açıklamasıdır.
Birinci fıkra: Birinci fıkra bilânçoya hakim, Türkçeye "tamlık" sözcüğü ile çevrilen "completeness" ilkesini açıkça öngörmektedir. Birinci cümle mehaz Alm. TK.’nın 246 ncı paragrafından iki noktada ayrılmaktadır. Birinci istisna, aksine kanunî hükümlerin yanında standartların da saklı tutulmasıdır. Tasarının 64 üncü maddesinin beşinci fıkrası hükmü karşısında buna gerek bulunmadığı düşünülebilir. Ancak uluslararası muhasebe standartlarının "tamlık" anlayışı, mehazdan daha kapsamlıdır. Nitekim anılan standartlar tamlık ilkesinden sadece aktif ve pasiflerin eksiksiz bir listesini anlamamakta aynı zamanda bunların standartlara uygun ve doğru değerlendirilmiş olmalarını da gerekli görmektedir. Nitekim hükümde, bu da belirtilmiştir. Aynı şekilde gerçeği ona sadık bir tarzda yansıtan sunum, yani "fair presentation" da gereklidir. İkinci olarak finansal kiralamanın "sale and leaseback" türü de en az mülkiyetin saklı tutulduğu haller kadar özellik göstermektedir.
İkinci fıkra: İkinci fıkra, açıklık ilkesi gereği mahsubu yasaklamaktadır.
Kaynak: TBMM S. Sayısı: 96 (Dönem 23) - Türk Ticaret Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu
Eski TTK (6762) karşılığı
m.None yeni hukum — Ticari defterler yeniden yazıldı
Kaynak: 6102 ↔ 6762 karşılaştırma cetveli. Eşleşmeler cetvelden derlenmiştir; en güvenilir eşleşme başta gösterilir.
İlişkili kararlar
Bu maddeye bağlı onaylı karar henüz yok. Yeni kayıtlar aylık bültenle duyurulacak → bülten.
Güncel gelişmeler
Bu maddeye bağlı onaylı gelişme henüz yok. Resmî Gazete haftada bir taranır; onaylanan kayıtlar burada görünür.
Kendinizi test edin
TTK m. 72/2 uyarınca aşağıdakilerden hangisi bilanço düzenlenirken yapılması kesinlikle yasak olan bir işlemi ifade eder?
- Dönem ayırıcı hesapların bilanço dışında ekte gösterilmesi
- Duran varlıkların dönen varlıklarla aynı kalemde toplanması
- Aktif kalemlerin pasif kalemlerle mahsup edilerek net bakiye olarak gösterilmesi
- Peşin ödenen giderlerin dönem sonu finansal tablolarına yansıtılmaması
- Taşınmazların değer artış farklarının gelir tablosuna aktarılması
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: C
TTK m. 72/2 açıkça 'aktif kalemler pasif kalemlerle, giderler gelirlerle, taşınmazlara ilişkin haklar bunlarla ilgili yüklerle mahsup edilemez' demektedir. Bu hüküm brüt sunum ilkesini kodlar; varlık ve borçlar net gösterilmez, her kalem ayrı ayrı yer alır. A şıkkında tarif edilen ek/dipnot gösterimi ayrı bir yükümlülük sorunudur, m. 72/2 ihlali değildir. B şıkkındaki birleştirme m. 73'te düzenlenen bilançonun içeriğine aykırılık sorunudur. D şıkkı tamlık ilkesini (m. 72/1) ilgilendirir, mahsup yasağını değil. E şıkkındaki değer farkı aktarımı değerleme ilkeleri (m. 78) kapsamındadır. Mahsup yasağı, finansal tabloların gerçek ve şeffaf bir görünüm sergilemesi ilkesinin somut güvencesidir.
Kaynak: https://6102ttk.com/ttk/madde-72 — erişim: 20.07.2026