Madde 83 — II - Hukuki uyuşmazlıklarda ibraz
(1) Ticari uyuşmazlıklarda mahkeme, yabancı gerçek veya tüzel kişi bile olsalar, tarafların ticari defterlerinin ibrazına, resen veya taraflardan birinin istemi üzerine karar verebilir.
(2) Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun, yargılamayı gerektiren davalarda hazırlık işlemlerine ilişkin hükümleriyle senetlerin ibrazı zorunluluğuna dair olan hükümleri ticari işlerde de uygulanır.
Madde gerekçesi
Dikkat: Bu gerekçe kanun tasarısına yazılmıştır. Maddenin yürürlükteki metni o günden bu yana değişmiştir (i̇çeri̇k deği̇şi̇kli̇ği̇). Gerekçe, güncel metnin değil tasarı metninin açıklamasıdır.
Bu madde ile 84 ve 85 inci maddeler, Alm. TK.’nın 258 ilâ 260 ıncı paragrafları hükümlerinden yararlanarak kaleme alınmış olup, 6762 sayılı Kanunun 79 ve 80 inci maddeleriyle benzer ilkeleri içermektedir.
Kaynak: TBMM S. Sayısı: 96 (Dönem 23) - Türk Ticaret Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu
Eski TTK (6762) karşılığı
m.80 kismen — Ticari defterler yeniden yazıldı
Muhakeme esnasında muhik bir menfaatin mevcudiyeti ispat olunur ve mahkeme ibraz edilmesini sübut bakımından zaruri addederse yalnız ihtilaflı meseleye mütaallik kayıtların sureti çıkarılmak veya ehlivukuf tetkikatı yaptırılmak üzere mahkeme re'sen veya taraflardan birinin talebi üzerine bunların birine yahut her ikisine ait defterlerle saklanması mecburi olan kağıtların ibrazını emredebilir. İbrazına karar verilen ticari defter, hesap ve kağıtlar, davaya bakan mahkemeden başka bir mahkemenin kaza dairesi içinde olup da nakil ve ibrazında güçlük bulunduğu takdirde bu defterlerin kanuna uygun olarak tutulup tutulmadıklarının ve bunların ibrazını gerekli kılan hal ve keyfiyetin ehlivukuf vasıtasiyle incelenerek neticesini gösterir bir zabıt varakası tutulması ve rapor alınması ve lüzumuna göre suretlerinin çıkarılıp gönderilmesi ticari defter, hesap ve kağıtların bulunduğu yerde ticari davalara bakmakla mükellef mahkemeden istenir.
Kaynak: 6102 ↔ 6762 karşılaştırma cetveli. Eşleşmeler cetvelden derlenmiştir; en güvenilir eşleşme başta gösterilir.
İlişkili kararlar
-
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi 2026/486 E. 2026/576 K.
Açıklamasız havale borcun ifası sayılır; itirazın iptali reddi
Güncel gelişmeler
Bu maddeye bağlı onaylı gelişme henüz yok. Resmî Gazete haftada bir taranır; onaylanan kayıtlar burada görünür.
Kendinizi test edin
TTK m.83/f.1 uyarınca ticari uyuşmazlıklarda ticari defterlerin ibrazına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Mahkeme, defterlerin ibrazına yalnızca taraflardan birinin istemi üzerine karar verebilir.
- Mahkeme, yalnızca Türk gerçek ve tüzel kişilerin defterleri için ibraz kararı verebilir.
- Mahkeme, yabancı gerçek veya tüzel kişiler dahil tarafların defterleri için resen veya istem üzerine ibraz kararı verebilir.
- Defter ibrazına karar verilebilmesi için her iki tarafın da tacir olması zorunludur.
- Mahkeme ibraz kararını yalnızca resen verebilir; taraf istemi bu konuda bağlayıcı değildir.
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: C
TTK m.83/f.1, mahkemenin ticari uyuşmazlıklarda 'yabancı gerçek veya tüzel kişi bile olsalar' tarafların ticari defterlerinin ibrazına 'resen veya taraflardan birinin istemi üzerine' karar verebileceğini açıkça hükme bağlamıştır. Bu düzenleme iki önemli unsur içerir: ibraz kararı hem resen hem de istem üzerine verilebilir (A ve E şıkları bu iki yolu birbirinden ayırarak yanıltmaktadır); yabancılık unsurunun ibrazı engellemediği de kanun metninde vurgulanmıştır (B şıkkı yabancıları dışarıda bırakmaktadır). D şıkkındaki 'her iki tarafın tacir olması' koşulu TTK m.83'te yer almamaktadır.
Kaynak: https://6102ttk.com/ttk/madde-83 — erişim: 20.07.2026