Madde 1237 — 2. İspat işlevi / a) Hukuki ilişkiyi ispat
(1) Taşıyan ile konişmento hamili arasındaki hukuki ilişkilerde konişmento esas alınır.
(2) Taşıyan ile taşıtan arasındaki hukuki ilişkiler navlun sözleşmesinin hükümlerine bağlı kalır.
(3) Konişmentoda, yolculuk çarteri sözleşmesine gönderme varsa, konişmento devredilirken çarter partinin bir suretinin de yeni hamile ibraz edilmesi gerekir. Bu takdirde çarter partide yer alan hükümler, nitelikleri elverdiği ölçüde konişmento hamiline karşı da ileri sürülebilir. Ancak, 1245 inci maddenin birinci fıkrasının ikinci cümlesi hükmü saklıdır.
Madde gerekçesi
Dikkat: Bu gerekçe kanun tasarısına yazılmıştır. Maddenin yürürlükteki metni o günden bu yana değişmiştir (i̇çeri̇k deği̇şi̇kli̇ği̇). Gerekçe, güncel metnin değil tasarı metninin açıklamasıdır.
6762 sayılı Kanunun 1110 uncu maddesinin birinci ve üçüncü fıkralarından dili güncelleştirmek suretiyle alınmıştır. Yolculuk çarter sözleşmesine atıf yapan konişmentolarda çarter partinin bir nüshası da konişmento ile birlikte ibraz edilmedikçe çarter partideki şartların taşıtan dışındaki konişmento hâmillerine karşı ileri sürülemeyeceği esası kabul edilmiştir. Konişmento ile birlikte ibraz edilen çarter partideki şartların taşıtan dışındaki konişmento hamillerine karşı ileri sürülebilmesi için dahi taşıyan ile taşıtan arasındaki hukukî ilişkilerin niteliğinin buna elvermesi gerektiği belirtilmiştir. Ancak, çarter parti hükümlerinin konişmento hamiline karşı ileri sürülebildiği hallerde dahi 1245 inci maddenin ikinci cümlesi uyarınca 1243 üncü maddenin emredici rejimi cari olacaktır. Dolayısıyla, çarter parti hükümlerinden 1243 üncü maddeye aykırı düşenlerin yerine doğrudan Tasarıdaki emredici hükümler uygulama alanı bulacaktır. Bu hususları açıklığa kavuşturmak üzere fıkranın son cümlesi kabul edilmiştir.
Kaynak: TBMM S. Sayısı: 96 (Dönem 23) - Türk Ticaret Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu
Eski TTK (6762) karşılığı
m.1108 kismen — Denizde taşıma senetleri ↔ Konişmento
Emre yazılı bir konişmento tanzim edilmişse kaptan, yükletenin malların iadesi veya teslimi hususundaki talimatına ancak kendisine konişmentonun bütün nüshaları geri verildiği takdirde riayet eder. Gemi, varma limanına vasıl olmadan bir konişmento hamili malların teslimini talebederse aynı hüküm tatbik olunur. Kaptan bu hükümlere aykırı hareket ederse taşıyan konişmentonun salahiyetli hamiline karşı mesul kalır. Konişmento emre yazılı değilse, yükleten ve konşimentoda adı yazılı gönderilen muvafakat ettikleri takdirde, konişmentonun hiçbir nüshası ibraz edilmese dahi mallar iade veya teslim olunur. Şu kadar ki; konişmentonun bütün nüshaları geri verilmiş değilse taşıyan bu yüzden doğabilecek zararlar için önce teminat gösterilmesini istiyebilir.
Kaynak: 6102 ↔ 6762 karşılaştırma cetveli. Eşleşmeler cetvelden derlenmiştir; en güvenilir eşleşme başta gösterilir.
İlişkili kararlar
Bu maddeye bağlı onaylı karar henüz yok. Yeni kayıtlar aylık bültenle duyurulacak → bülten.
Güncel gelişmeler
Bu maddeye bağlı onaylı gelişme henüz yok. Resmî Gazete haftada bir taranır; onaylanan kayıtlar burada görünür.
Kendinizi test edin
Taşıyanın karşısındaki kişiye göre hangi belgenin esas alınacağı bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Hem konişmento hamili hem de taşıtan ile ilişkide daima navlun sözleşmesi esas alınır.
- Konişmento hamili ile ilişkide navlun sözleşmesi; taşıtan ile ilişkide konişmento esas alınır.
- Konişmento hamili ile ilişkide konişmento; taşıtan ile ilişkide navlun sözleşmesi esas alınır.
- Her iki ilişkide de konişmento esas alınır; navlun sözleşmesi hükümsüzdür.
- Konişmentoda çarter partiye gönderme olsa dahi, çarter parti hükümleri hiçbir hâlde konişmento hamiline karşı ileri sürülemez.
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: C
TTK m.1237/1 uyarınca taşıyan ile konişmento hamili arasındaki ilişkilerde konişmento; f.2 uyarınca taşıyan ile taşıtan arasındaki ilişkilerde ise navlun sözleşmesi esas alınır. A, iki ilişkiyi tek belgeye bağlayıp mutlaklaştırır. B, iki ilişkideki belgeleri yer değiştirir. D, navlun sözleşmesini hükümsüz sayarak taşıtan ilişkisini de konişmentoya bağlar. E, f.3'ü çarpıtır: konişmentoda yolculuk çarteri sözleşmesine gönderme varsa ve çarter partinin sureti yeni hamile ibraz edilirse, çarter partideki hükümler nitelikleri elverdiği ölçüde hamile karşı ileri sürülebilir (m.1245/1'in ikinci cümlesi saklıdır).
Kaynak: https://6102ttk.com/ttk/madde-1237 — erişim: 20.07.2026