Madde 1244 — B) İstisnalar
(1) Aşağıda yazılı hâllerde 1243 üncü maddenin birinci fıkrası uygulanmaz:
- a) Navlun sözleşmesinin canlı hayvanlara veya 1151 inci maddenin üçüncü fıkrasının birinci cümlesi uyarınca denizde taşıma senedinde güvertede taşınacağı yazılı olup da fiilen böyle taşınan eşyaya ilişkin bulunması.
- b) Mutat ticari taşıma işlerinden olmamakla beraber ticaretin olağan akışı içinde yapılan eşya taşımasına ilişkin bulunup da eşyanın özel nitelikleri veya taşımanın özel şartlarının haklı gösterdiği anlaşmalar; bu durumda taşıma senedinin bu anlaşmaları ve “emre değildir” kaydını içermesi şarttır.
- c) Taşıyana, eşyanın yüklenmesinden önce ve boşaltılmasından sonra düşen yükümlülükler.
(2) 1243 üncü madde, konişmentoya, müşterek avaryaya ilişkin kayıtların konulmasına engel değildir.
(3) Sorumluluğu önceden kaldıran veya daraltan kayıt ve şartlar hakkında Türk Borçlar Kanununun emredici hükümleri saklıdır.
Madde gerekçesi
Dikkat: Bu gerekçe kanun tasarısına yazılmıştır. Maddenin yürürlükteki metni o günden bu yana değişmiştir (i̇çeri̇k deği̇şi̇kli̇ği̇). Gerekçe, güncel metnin değil tasarı metninin açıklamasıdır.
6762 sayılı Kanunun 1117 nci maddesinden bazı değişiklikler yapılarak ve dili güncelleştirilerek alınmıştır. Yolculuk çarteri sözleşmeleri hakkındaki istisna, Tasarının 1131 inci maddesinde düzenlenmiştir. Tasarının 1243 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca, eşyanın güvertede taşınması hakkındaki 1151 inci maddede yer alan hükümler emredicidir; ancak, 1151 inci maddenin üçüncü fıkrasının birinci cümlesi uyarınca denizde taşıma senedine “eşyanın güvertede taşınması” hakkında bir kayıt düşülmüşse, o eşyaya ilişkin sorumluluk rejimi 1243 üncü maddede öngörülen emredici düzene tâbi olmaz. Diğer bir deyişle, eşyanın güvertede taşınması 1151 inci maddeye uygun ve denizde taşıma senedinde belirtilmişse, taşıyan, 1243 üncü maddenin getirdiği sınırlamaya tâbi olmaksızın, sorumluluğunu 1244 üncü maddenin üçüncü fıkrasının çizdiği çerçevede kaldırabilir veya daraltabilir.
Kaynak: TBMM S. Sayısı: 96 (Dönem 23) - Türk Ticaret Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu
Eski TTK (6762) karşılığı
m.1117 kismen
Müşterek avarya için yapılan anlaşmalarda ve aşağıda yazılı hallerda 1116 ncı madde hükmü tatbik olunmaz: 1. Mukavelenin canlı hayvanlara veya konişmentoda güvertede taşınacağı yazılı olup da fiilen böyle taşınan mallara taallük etmesi; 2. Taşıyana, malların yüklenmesinde önce ve boşaltılmasından sonra düşen mükellefiyetler; 3. Mütat ticari taşıma işlerinden olmamasına rağmen normal ticari işler arasında yapılacak olan bir mal taşıma işine mütaalik olup da malların hususi vasıfları veya mahiyetleri yahut taşımanın hususi halleri sebebiyle haklı görülen anlaşmalar (Yalnız konişmentonun bu anlaşmaları ve "Emre değildir" kaydını ihtiva etmesi şarttır); 4. 1118 inci maddede yazılı çarter partiler; şu kadar ki, 1116 ncı maddenin 3 üncü fıkrası hükmü mahfuzdur. Yukarıki fıkradaki hallerde kabul edilecek olan mesuliyeti bertaraf veya tahdideden şartlar hakkında Borçlar Kanunu hükümleri mahfuzdur.
Kaynak: 6102 ↔ 6762 karşılaştırma cetveli. Eşleşmeler cetvelden derlenmiştir; en güvenilir eşleşme başta gösterilir.
İlişkili kararlar
Bu maddeye bağlı onaylı karar henüz yok. Yeni kayıtlar aylık bültenle duyurulacak → bülten.
Güncel gelişmeler
Bu maddeye bağlı onaylı gelişme henüz yok. Resmî Gazete haftada bir taranır; onaylanan kayıtlar burada görünür.
Kendinizi test edin
Taşıyanın sorumluluğunu kaldıran veya daraltan kayıtların geçersizliğine ilişkin TTK m.1243/1, aşağıdaki hâllerin hangisinde uygulanmaz?
- Denizde taşıma senedinde güvertede taşınacağı yazılı olup fiilen de güvertede taşınan eşyaya ilişkin navlun sözleşmesinde.
- Denizde taşıma senedinde güvertede taşınacağına dair kayıt bulunmadığı hâlde fiilen güvertede taşınan eşyaya ilişkin navlun sözleşmesinde.
- Mutat ticari taşıma işlerinden olmamakla beraber ticaretin olağan akışı içinde yapılan bir taşımaya ilişkin olup, taşıma senedi 'emre değildir' kaydını içermeyen anlaşmada.
- Yolculuk çarterinden düzenlenen konişmentoyu devralan, taşıtan olmayan hamil ile taşıyan arasındaki ilişkide.
- Taşıyana, eşyanın gemiye yüklenmesi sırasında düşen yükümlülüklere ilişkin kayıtlarda.
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: A
TTK m.1244/1-(a) uyarınca, navlun sözleşmesinin canlı hayvanlara veya m.1151/3'ün birinci cümlesi uyarınca denizde taşıma senedinde güvertede taşınacağı yazılı olup da fiilen böyle taşınan eşyaya ilişkin bulunması hâlinde m.1243/1 uygulanmaz. İstisnanın işlemesi için iki şart birliktedir: senette güverte kaydı bulunacak VE eşya fiilen güvertede taşınacak. B'de senette kayıt yoktur; bu takdirde istisna işlemez, m.1243/1 uygulanır (ayrıca m.1151/4-5 devreye girer). C'de m.1244/1-(b) istisnası, taşıma senedinin hem anlaşmaları hem de 'emre değildir' kaydını içermesi şartına bağlıdır; bu kayıt yoksa istisna işlemez. E'de m.1244/1-(c) istisnası yalnızca taşıyana eşyanın yüklenmesinden ÖNCE ve boşaltılmasından SONRA düşen yükümlülükleri kapsar; yükleme sırasındaki yükümlülükler istisnaya girmez. D ise m.1245'in ikinci cümlesi gereğince m.1243'ün açıkça UYGULANDIĞI hâldir.
Kaynak: https://6102ttk.com/ttk/madde-1244 — erişim: 20.07.2026