Madde 1463 — b) Aşkın sigorta
(1) Sigorta bedeli sigorta olunan menfaatin değerinin üstünde ise, aşan kısım geçersizdir. Bu sebeple, sigorta bedeli ile sigorta priminin onu karşılayan kısmı indirilir ve tahsil edilmiş fazla prim geri verilir.
(2) Sigorta ettirenin, mali çıkar sağlamak amacıyla kötüniyetle yaptığı aşkın sigorta sözleşmesi geçersizdir. Sözleşme yapılırken geçersizliği bilmeyen sigortacı, durumu öğrendiği sigorta döneminin sonuna kadar prime hak kazanır.
Madde gerekçesi
Dikkat: Bu gerekçe kanun tasarısına yazılmıştır. Maddenin yürürlükteki metni o günden bu yana değişmiştir (i̇çeri̇k deği̇şi̇kli̇ği̇). Gerekçe, güncel metnin değil tasarı metninin açıklamasıdır.
Aşkın sigortanın düzenlendiği madde 6762 sayılı Kanunun 1283 üncü maddesiyle aynı niteliktedir. Ancak, maddenin ikinci fıkrası yeni bir hüküm olup, aşkınlığın kasıtlı yapılmasını düzenlemektedir. Öncelikle kasıtlı aşkın sigorta, mali çıkar sağlama niyetine bağlanmıştır. Ayrıca, kasıtlı yapılan aşkın sigorta ile istemeden meydana gelen aşkın sigortanın aynı düzenlemelere tabi tutulması uygun görülmemiştir. Zira, mevcut durumda, sigorta edilen menfaat tamamen hasara uğrar ve aşkınlık tespit edilemezse, sigortalı sigorta değerinden daha fazla tazminat almakta; aşkınlık anlaşılırsa da sadece aşan kısım geçersiz kabul edilmektedir. Bu noktada, söz konusu hüküm herkesi aşkın sigorta yapmaya itecek bir mahiyettedir. Halbuki, kasıtlı aşkın sigortanın geçersiz kabul edilmesi, kişilerde caydırıcılık etkisi yaratacaktır.
Kaynak: TBMM S. Sayısı: 96 (Dönem 23) - Türk Ticaret Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu
Eski TTK (6762) karşılığı
m.1283 kismen — Zarar sigortaları ↔ Mal sigortası
Sigortacı, sigorta ettiren veya sigortadan faydalanan kimsenin ancak hakikaten uğradığı zararı tazmine mecburdur. Sigorta bedeli sigorta olunan menfaatin değerini aşarsa sigortanın bu değeri aşan kısmı batıldır. Bu sebeple sigorta bedeli indirilir, sigorta priminin dahi ona tekabül eden kısmı indirilir ve primin fazla tahsil edilen kısmı geri verilir; şu kadar ki; menfaat değeri tarafların rey birliği ile seçtikleri bilir kişiler tarafından önceden takdir ve tahmin edilmiş ve taraflarca kabul olunmuşsa sigortacı bu değere itiraz edemez.
Kaynak: 6102 ↔ 6762 karşılaştırma cetveli. Eşleşmeler cetvelden derlenmiştir; en güvenilir eşleşme başta gösterilir.
İlişkili kararlar
Bu maddeye bağlı onaylı karar henüz yok. Yeni kayıtlar aylık bültenle duyurulacak → bülten.
Güncel gelişmeler
Bu maddeye bağlı onaylı gelişme henüz yok. Resmî Gazete haftada bir taranır; onaylanan kayıtlar burada görünür.
Kendinizi test edin
Bir fabrika binasının gerçek piyasa değeri (sigorta değeri) 1.000.000 TL'dir. Aşağıdaki üç farklı poliçe senaryosunda sigorta bedeli sırasıyla (I) 700.000 TL, (II) 1.000.000 TL ve (III) 1.300.000 TL olarak belirlenmiştir. TTK m.1460'taki sigorta değeri kavramı çerçevesinde bu senaryoların nitelendirmesi nedir?
- Her üç senaryo da geçerlidir; sigorta değeri ile bedel arasındaki fark tazminat hesabını etkilemez.
- I eksik sigorta, II tam sigorta, III ise aşkın sigortadır; III'te aşan kısım geçersizdir.
- I geçersiz, II geçerli, III geçersizdir; sigorta değeriyle örtüşmeyen her poliçe iptal edilir.
- I tam sigorta, II aşkın sigorta, III ise çifte sigortadır.
- Tüm senaryolarda sigortacı 1.000.000 TL ödemekle yükümlüdür; sigorta bedeli belirleyici değildir.
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: B
TTK m.1460'ta sigorta değeri menfaatin tam değeri olarak tanımlanmıştır. Bu değerle sigorta bedeli (sözleşmesel tutar) karşılaştırıldığında üç tablo ortaya çıkar. Senaryo I'de bedel (700.000 TL) değerin (1.000.000 TL) altındadır → eksik sigorta (m.1462); kısmi hasarda orantılı tazminat uygulanır. Senaryo II'de bedel değere eşittir → tam sigorta; en sağlıklı durumdur. Senaryo III'te bedel (1.300.000 TL) değeri (1.000.000 TL) aşmaktadır → aşkın sigorta (m.1463); aşan 300.000 TL'lik kısım geçersizdir ve fazla prim iade edilir.
Kaynak: https://6102ttk.com/ttk/madde-1463 — erişim: 20.07.2026